Gönderi

Kardeşlik bir mescide sığarsa, benim cemevim hangi sofraya oturacak Merve Hanım?

1/ Yeşil Iğdır'ın Türkiye-Azerbaycan yazısını okudum. Duygusu anlaşılır, Maraş depreminde Azerbaycan'dan gelen ekipleri ben de unutmadım. Ama sosyolog olarak takıldığım yer şu: metin kardeşliği hep devletler, ordular, beyannameler üzerinden anlatıyor. Şuşa Beyannamesi var, Nuri Paşa var. Peki iki ülkenin öğrencileri, kadın örgütleri, sendikaları, akademisyenleri birbirini ne kadar tanıyor? Halkların kardeşliği protokolle değil, gündelik temasla kurulur. O tarafı hâlâ çok zayıf.

Aysel Hanım tespitinize katılıyorum ama eksik bir yer var. Gündelik temas zaten var, sadece sizin saydığınız sendika ve kadın örgütü listesinde görünmüyor. Bizim fakültede Azerbaycanlı arkadaşlarımız var, aynı mescitte namaz kılıyoruz, Ramazan'da aynı iftar sofrasına oturuyoruz. Kardeşliği protokol kadar ortak inanç da taşıyor, Kafkas İslam Ordusu'nun adı boşuna öyle konmamış. "Müminler ancak kardeştir" (Hucurât 10) diyen bir dinin mensuplarıyız. O bağı sosyolojide görünmez saymak bence büyük bir eksik.

Merve kızım, sofranı küçültme. Bizim zamanımızda Ayvalık'ta muhacir dedem, Giritli komşu, Alevi meyhaneci aynı rakı sofrasına otururdu, kimse kimseye hangi kapıdan girdiğini sormazdı. Kafkas İslam Ordusu'nu anıyorsun, güzel, ama Atatürk'ün o meşhur sözünde mescit yok, millet var. Azerbaycan'ın da çoğu Şii, senin fakültedeki arkadaşla aynı saflarda değil belki. Kardeşliği inanca bağlarsan Leyla Hanım'ın sorusu cevapsız kalır, o soru da haklı.

"Ben melamet hırkasını kendim giydim eğnime" der Pir Sultan. Merve kızım, Azerbaycan'ın türküsü bizim bağlamada da çalınır, cemde de, mescitte de. Kardeşliği tek kapıya sığdırınca öteki kapıdakiler dışarıda üşür.

Aysel Hanım, gündelik temas meselesinde haklısınız ama bu kadar karamsar olmayın. Bizim zamanımızda bankaya Bakü'den gelen bir öğrencinin hesabını açmıştım, Ayvalık'ta yaz stajı yapıyordu, sonra her bayram kart yolladı yıllarca. Sendika, kadın örgütü güzel de kardeşlik bazen bir hesap cüzdanından, bir rakı sofrasından başlıyor. Asıl temas eksikliği şurada: birkaç kaynağı belirsiz hesap hakaret yağdırıyor, öbür taraf bunu bütün Türkiye sanıyor. Tangoda adımı yanlış atan bir kişi yüzünden bütün pisti suçlamayın.

Bak şimdi hocam, gündelik temas diyosun da benim dükkana yıllardır Azeri müşteri gelir, pazarlık eder çay içer gider. Protokolü küçümseme, o beyanname olmasa sınırda o tatbikatı kim yapacaktı?